Wat is een latei: betekenis en soorten

De keuze hangt af van wat u in uw woning wilt veranderen. Niet de naam van de balk is leidend, maar de constructieve situatie.

Vaak een latei:

• u maakt een nieuwe deuropening in een muur
• u vergroot een bestaande opening voor een breder kozijn
• u plaatst een raam in een buitenmuur
• u wilt metselwerk boven een beperkte opening opvangen

Vaak een onderslagbalk:

• u verwijdert een dragende wand tussen twee ruimtes
• u wilt een grote open leefruimte maken
• u moet vloerbalken of een balklaag van onderaf ondersteunen
• de overspanning is groter dan een gewone latei logisch kan opvangen

Twijfelt u? Vraag dan: vang ik vooral metselwerk boven een opening op, of neem ik een complete draaglijn van vloer, wand of dak over? In het eerste geval komt u vaak uit bij een latei, in het tweede eerder bij een onderslagbalk of andere draagbalk.

Gaat het om een brede doorgang, zoals een schuifpui of een extra brede deur in een draagmuur? Lees dan meer over de constructieberekening voor een deur of schuifpui in een draagmuur.

Een latei herkent u aan de positie direct boven een opening. Zit er boven een deur, raam of kozijn een stalen profiel, betonnen element of gemetselde constructie dat de muur erboven draagt, dan is dat doorgaans een latei. Vaak is die weggewerkt in stucwerk of metselwerk.

Een onderslagbalk is een balk die onder iets anders ligt en duidelijk ondersteunt. In oudere woningen kan dat een zichtbare houten of stalen balk onder een balklaag zijn. In moderne verbouwingen wordt hij soms deels weggewerkt, maar constructief blijft het een dragend element.

Visueel herkennen is niet hetzelfde als constructief beoordelen. Een balk kan er licht uitzien maar zwaar belast zijn, of zichtbaar zijn zonder hoofdrol in de draagconstructie. Vertrouw bij een verbouwing daarom niet op aannames.

De latei vangt de belasting boven een opening op en leidt die om. Zonder latei heeft het metselwerk boven een deur of raam te weinig ondersteuning, met kans op scheurvorming, vervorming of in het ergste geval bezwijken.

De krachten gaan naar links en rechts van de opening. Zo kan er een opening in de muur komen, terwijl de muur erboven steun houdt. Een latei zorgt voor:

• ondersteuning van metselwerk boven een opening
• opvang van belasting uit muur, vloer of dak erboven
• constructieve stabiliteit rond deuren, ramen en kozijnen
• verbouwingen in bestaande muren die mogelijk blijven

In de woningbouw komt u vooral deze uitvoeringen tegen:

• Stalen latei: vaak bij hogere belasting, een slanke opbouw of grotere openingen.
• Betonlatei: veel gebruikt in metselwerk en nieuwere bouwsituaties.
• Baksteenlatei: vooral bij gevels waar de uitstraling van het metselwerk meespeelt.

Daarnaast bestaan er systeemoplossingen en productspecifieke varianten, zoals een Catnic latei of andere prefab uitvoeringen. Wienerberger noemt een stalen latei boven een opening in de gevel een constructief zelfdragend element. Dat betekent niet dat hij tijdens het metselen zonder steun kan: de productvoorschriften van Catnic en Scaldex vragen dan om tijdelijke ondersteuning. Een betonlatei kan volgens Wienerberger zelfdragend zijn, maar ook samenwerkend: dan wordt de belasting overgebracht door de samenwerking tussen de latei en 4 tot 5 lagen metselwerk erboven.

Het KOMO-attest van Halfen en het assortimentsblad van Scaldex noemen voor hun stalen lateien de norm NEN-EN 845-2.

Welke oplossing past, hangt niet alleen af van het materiaal, maar vooral van de belasting, de oplegging en doorbuiging van een stalen balk, de breedte van de opening en de rest van de constructie.

Veel mensen gebruiken de termen voor elke draagbalk bij een verbouwing. Dat is begrijpelijk, want beide vangen belasting op als u iets aan een muur of draagconstructie verandert. Constructief zijn het twee verschillende principes.

• Bij een muurdoorbraak heet het snel "een balk plaatsen", zonder onderscheid tussen boven of onder de constructie.
• Draagbalk, stalen balk, lateibalk en onderslagbalk worden door elkaar gebruikt.
• Bij grotere openingen is een gewone latei soms niet genoeg en is een zwaardere balk nodig, waardoor de termen nog sneller vervagen.

Nee, niet zomaar. Een onderslagbalk en een latei hebben een andere positie en een andere constructieve werking. De ene kan dus niet automatisch de andere vervangen.

Soms lijkt een opening eerst om een latei te vragen, terwijl de belasting zwaarder of breder blijkt. Dan is een andere oplossing nodig, bijvoorbeeld een stalen draagbalk, een zwaarder profiel of een combinatie van elementen.

Bij een draagmuur kan een eenvoudige opening invloed hebben op vloeren, wanden of dakconstructie erboven. Kijk dan niet alleen naar de opening, maar naar de volledige draaglijn. Hoe dat bij een doorgang gaat, leest u bij een doorgang maken in een draagmuur.

Wilt u een deur verplaatsen, een raam maken of een kozijn vergroten, dan gaat het meestal om belasting boven een opening. Wilt u ruimtes samenvoegen of een dragende muur verwijderen, dan is de kans groter dat een onderslagbalk of andere draagbalk nodig is. Dat verschil heeft invloed op:

• de benodigde constructieve oplossing
• de maat en het materiaal van de balk
• de ondersteuning tijdens de werkzaamheden
• de afwerking van muur, plafond en vloer
• de totale aanpak van het project

Niet de naam van de balk is dus leidend, maar de functie. Draagbalken.nl kijkt daarom naar de volledige situatie: eerst begrijpen hoe de constructie werkt, daarna bepalen welke oplossing past.

Draagbalken.nl is specialist in draagconstructies. Bij vragen over een latei, onderslagbalk of andere draagbalk kijken wij naar het hele traject. Afhankelijk van uw situatie ondersteunen wij met:

• advies over de constructieve oplossing
• een constructieve berekening als die nog niet aanwezig is
• levering van de benodigde draagconstructie
• plaatsing