Constructieberekening zonnepanelen nodig?

Een berekening is aan de orde zodra iemand erom vraagt, zoals uw verzekeraar. Ook zonder die vraag is doorrekenen verstandig als de draagkracht van het dak niet vanzelf duidelijk is. Dat speelt bijvoorbeeld bij:

• een oudere woning of een bedrijfspand waarvan de opbouw niet bekend is
• een plat dak waarop de panelen met ballast blijven liggen
• een groot aantal panelen of een zwaarder systeem
• een dak met lange overspanningen of een lichte draagconstructie
• twijfel over de staat van balklagen, spanten of dragende wanden, of zichtbare doorbuiging en schade
• meerdere dakvlakken die op dezelfde draagconstructie steunen
• een installateur die de geschiktheid van het dak niet kan vaststellen

Zoek dit uit voordat de panelen liggen. Niet alle dakconstructies zijn sterk genoeg voor de extra belasting, schrijft het Verbond van Verzekeraars. Blijkt dat pas achteraf, dan kan de installatie alsnog moeten worden aangepast. Wilt u eerst weten wat zo'n document inhoudt? Lees dan wat een constructieberekening is.

In de landelijke bouwregels staat geen plicht om voor elke installatie een aparte berekening te laten maken. Wel moet een bouwwerk altijd voldoen aan het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), ook als voor het plaatsen geen vergunning nodig is. Dat legt IPLO uit bij zonnepanelen op een dak, en het noemt daarbij de constructie-eisen.

Het Bbl zegt in artikel 3.8 dat een bestaand bouwwerk bestand is tegen de krachten die tijdens het beoogde gebruik worden uitgeoefend. Voor nieuwbouw staat die eis in artikel 4.11. Bij verbouw geldt voor de constructieve veiligheid het niveau voor verbouw uit NEN 8700 (artikel 5.9). Vergunningvrij is dus niet hetzelfde als vrij van eisen.

Voor de vergunning zijn er twee kanten. Het plaatsen van een zonnepaneel is volgens IPLO vergunningvrij voor het technische deel van het bouwen, ongeacht de afmetingen en locatie (artikel 2.27 Bbl). Dat geldt niet als het gebouw zonder de vereiste vergunning of gereedmelding is gebouwd of wordt gebruikt. Het ruimtelijke deel kan wel vergunningplichtig zijn. Of dat voor uw plan geldt, ziet u met de Vergunningcheck in het Omgevingsloket. Die stap raadt IPLO particulieren als eerste aan.

Soms stelt een andere partij de onderbouwing wel als harde eis:

• Vergunning. Is voor het bouwen zelf een omgevingsvergunning nodig, bijvoorbeeld bij nieuwbouw, dan hoort daar volgens RVO meestal een constructieberekening bij.
• Subsidie. Voor zon op een gebouw vraagt de SDE++ een Verklaring van een constructeur, gebaseerd op een beoordeling en berekening.
• Verzekering. Een verzekeraar kan een berekening als voorwaarde stellen. Avéro Achmea heeft daarvoor bijvoorbeeld een formulier uit 2019 bij de ToplandPolis, met loods en stal als gebouwtypen.
• Inspectie. Bij een Scope 12-inspectie kan de inspecteur naar een berekening vragen. Dat leest u hieronder.

Het gewicht van de panelen is maar een deel van de vraag. De constructeur kijkt naar de totale belasting en naar de manier waarop die in de draagconstructie terechtkomt:

• Eigen gewicht: panelen, onderconstructie, bekabeling en kabelgoot.
• Ballast: gewicht dat de opstelling op een plat dak op zijn plek houdt, ook bij harde wind. Dat drukt precies op de plekken waar het ligt.
• Sneeuw: extra last in de winter, ook door ophoping.
• Wind: de belasting verschilt per dakzone, dus ook de plek van de panelen telt mee. Windgebied, omgeving en gebouwhoogte spelen ook een rol.
• Water en mensen: RVO noemt ook water dat op het dak blijft staan en mensen op het dak.
• Bestaande dakopbouw: dakplaat, isolatie en gordingen wegen al mee, net als de staat van het dak.
• Verdeling: hoe de belasting via de dakconstructie naar muren of kolommen loopt.

De vraag of uw dak zonnepanelen kan dragen, gaat dus verder dan een aantal kilo per vierkante meter.

Niet elk dak is hetzelfde. RVO wijst daarom op een constructeur met kennis van het gebouwtype en het materiaal van de draagconstructie. Wat er wordt bekeken, hangt af van de opbouw. Het formulier van Avéro Achmea vraagt bijvoorbeeld om een toets van gordingen, spanten en verbindingen.

Het Verbond van Verzekeraars noemt nog twee aandachtspunten:

• Water op een plat dak: door doorbuiging kan de afwatering veranderen, zodat water op het dak blijft staan. Dat risico hoort de constructeur door te rekenen.
• Opbouw van het dak: de vraag of het dak geschikt is om te belasten, bijvoorbeeld door de drukvastheid van de isolatie.

De constructeur rekent uit of de bestaande constructie de extra belasting en de doorbuiging daardoor aankan, samen met de wisselende belastingen. Afhankelijk van het pand gaat het bijvoorbeeld om gordingen, spanten en hun verbindingen.

Het rapport noemt volgens RVO bij de SDE++ onder meer:

• het gebouw, het dakoppervlak en het aantal en de positie van de panelen
• de gebruikte normen, belastingen en veiligheidsfactoren
• de geometrie, de materialen en de ontwerplevensduur
• de conclusies en voorstellen voor aanpassingen
• de opsteller en de datum

De uitkomst komt neer op drie mogelijkheden: het dak is geschikt, geschikt onder voorwaarden, of er zijn eerst aanpassingen nodig. Het verschil tussen rekenwerk en tekenwerk leest u bij constructieberekening of constructietekening.

Een constructeursverklaring is de conclusie dat de constructie geschikt is, de berekening is het rekenwerk erachter. De partij die erom vraagt, bepaalt wat u aanlevert.

Vraag dat daarom vooraf na. Bij de SDE++ steunt de verklaring op een beoordeling en een berekening van de constructie. Het inspectieplan van Interpolis vraagt bij meer dan 50 panelen om de verklaring inclusief de constructieberekeningen.

Wie de verklaring mag tekenen, verschilt per regeling. Voor de SDE++ schrijft RVO dat iedereen die volgens de regels van het Bbl kan rekenen dit mag doen, en dat er een constructeursregister is. Vraagt een verzekeraar erom, kijk dan in de voorwaarden wat daar staat.